Twój pierwszy maraton – co musisz wiedzieć przed startem
Przygotowanie do pierwszego maratonu: wybór biegu, plan 16 tygodni, odżywianie, strategia, buty i mentalność.
Łukasz Wilk
Współzałożyciel RunAddicts i SoleMate. Pasjonat trail runningu i ultramaratonów. Testuje buty biegowe w ekstremalnych warunkach terenowych.
Kiedy jesteś gotowy na maraton?
Minimum: rok regularnego biegania, ukończony półmaraton, zdolność biegania 50-60 km tygodniowo bez problemów zdrowotnych. Maraton nie jest naturalnym progresem po 10 km – to zupełnie inny gatunek wysiłku. Dystans 42,195 km oznacza, że organizm wyczerpuje zapasy glikogenu i musi przejść na spalanie tłuszczu – słynna "ściana" (the wall) pojawia się zwykle między 30-35 km.
Wybór biegu
Na pierwszy maraton wybierz płaską trasę w przyjemnym klimacie. Unikaj maratonów górskich i biegów w upale. Popularne pierwsze maratony w Polsce: Maraton Warszawski (wrzesień), Maraton Poznański (październik), Cracovia Maraton (kwiecień). Zapisz się z 4-6 miesięcznym wyprzedzeniem.
Plan 16 tygodni – struktura
Tygodnie 1-4: budowanie bazy (50-60 km/tydz). Tygodnie 5-8: rozwój (55-70 km). Tygodnie 9-12: szczyt (65-80 km). Tygodnie 13-14: ostatnie dłuugie biegi. Tygodnie 15-16: tapering (-30% i -50%). Najdłuższy bieg treningowy: 32-35 km (3-4 tygodnie przed maratonem).
Strategia biegowa
Zasada "negative split": pierwsza połowa wolniej niż druga. Zacznij o 15-20 sek/km wolniej niż docelowe tempo. Punkt zwrotny: 30 km. Jeśli czujesz się dobrze – przyspieszaj. Jeśli nie – utrzymuj tempo.
Odżywianie na maratonie
Carbo loading: 3 dni przed, 8-10 g węglowodanów/kg. Poranek startu: owsianka/tost 3h przed. Podczas biegu: żel energetyczny co 45 minut po 45 minucie biegu + woda/izonik na każdym punkcie. Trenuj odżywianie na długich biegach!
Buty na maraton
DWA KRYTYCZNE błędy: bieganie w nowych butach i bieganie w za ciężkich butach. Buty maratońskie powinny mieć minimum 80-100 km przebiegu przed wyścigiem. Dobierz je w SoleMate zaznaczając dystans "maraton". Dla amatorów: buty z dobrą amortyzacją (nie wyścigówki z płytką karbonową – te wymagają specyficznej techniki).
"Ściana" i psychika
Ściana (wall) między 30-35 km jest realna – organizm wyczerpuje glikogen. Strategie: podział mentalny na 3 części (rozgrzewka 0-15 km, praca 15-30 km, finisz 30-42 km). Mantra powtarzana w trudnych momentach. Kibice dodają energii – szukaj ich wzrokiem.
Po maratonie
Regeneracja: 2-4 tygodnie lekkiej aktywności (spacery, rower). Reguła odwrotna: 1 dzień regeneracji na każdy przebiegany km wyścigu = 42 dni zanim wrócisz do pełnych treningów. Lodowa kąpiel stóp w dniu biegu. Masa białka w ciągu 30 minut.
Źródła: Pfitzinger & Douglas "Advanced Marathoning", Jack Daniels "Running Formula", Runner's World Marathon Guide